 |
| Tổng thống trúng cử Donald Trump có cuộc chạm chán với Tổng thống Barack Obama tại Nhà Trắng trưa 10-11 ở thủ đô Washington - Ảnh: Reuters |
Về mặt chuyển giao quyền lực chính thức, tham gia đúng 0g sáng ngày 20-1 - ngày diễn ra lễ nhậm chức - Tổng thống mới sẽ thực sự tiếp quản trong khoảng Tổng thống cũ: văn phòng, máy móc, chìa khóa…
Cặp hạt nhân được bàn giao ra sao?
Đây là nghi thức bàn giao mang tính công nghệ, về nguyên lý để trong khoảng giờ khắc đó, Tổng thống đương nhiệm sẽ chính thức kết thúc vai trò. Trong những thứ được bàn giao, sẽ có chiếc cặp hạt nhân đầy huyền bí của nước Mỹ.
Do vai trò khác biệt của chiếc cặp này nên chiếc cặp hạt nhân vẫn đi theo Tổng thống cũ (nhiệm kỳ này là ông Obama) cho đến thời gian bàn giao công nghệ.
Cuối bốn tuần 11 này, hội nghị cấp cao của Diễn đài Phù hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) sẽ diễn ra tại Peru. Tổng thống Obama vẫn sẽ là nguyên thủ đại diện nước Mỹ tham gia hội nghị.
Đây có lẽ sẽ là diễn đài lớn cuối cùng ông sinh ra với nhân cách chủ tịch nước Mỹ và có cơ hội nói lời chia tay với nguyên thủ phổ quát giang sơn.
Và theo quy định của luật Mỹ, ông Obama vẫn có đủ lợi quyền và trách nhiệm của một vị Tổng thống. Cho nên ông sẽ tới Peru trên chiếc Air Force One và chiếc cặp hạt nhân cũng sẽ vẫn đi theo ông.
Suốt một thời kỳ dài, các Tổng thống mới của Mỹ phải nhậm chức tham gia ngày 4-3 mặc dầu nhân thức mình trúng cử từ ngày 8-11 của năm trước. Khoảng cách thức thời điểm kéo dài đến bốn bốn tuần đó vừa tế nhì vừa phức hợp đối với cả nhị bên: Tổng thống mới và Tổng thống cũ.
Tổng thống cũ sẽ hoạt động cầm chừng, không có những hoạt động ngoại giao chính thức như không được mời đi thăm chính thức các nước, tiếp đón các nguyên thủ nữa, dù vẫn hình thành trong phổ thông hoạt động đối nội.
Đổi ngày vì quá bực
Trên thực tiễn, đối với Tổng thống Obama, tuy vẫn còn đứng trên vị trí tổng thống đến ngày 20-1 năm sau, nhưng tiệc thiết đãi đối với Thủ tướng Ý Matteo Renzi vào đầu 04 tuần 10 vừa qua đã được gọi là quốc yến cuối cùng của ông.
Những gì Tổng thống "cũ" (dù vẫn đương chức) khiến cho trong thời gian này đều bị hồ nghi, không được đánh giá cao.
Người Mỹ có một trong khoảng để chỉ giai đoạn này của các Tổng thống (lameduck President) mang nghĩa “con vịt què” ám chỉ việc các Tổng thống sắp mãn nhiệm không còn thực quyền.
Hình như đó, Tổng thống mới vẫn phải kì vọng để được chính thức hóa quyền lực. Không chỉ là chuyện tế hai người cũ, người mới, thời điểm chờ chuyển giao quyền lực quá dài đã từng gây ra yếu tố nguy hiểm.
chậm tiến độ là khi tổng thống sắp mãn nhiệm Herbert Clark Hoover (1929-1933) chẳng thể vực dậy đà suy thoái kinh tế của nước Mỹ nên bị dư luận Mỹ kịch liệt phản đối, ước muốn thay thế ông bằng Tổng thống mới càng nhanh càng tốt.
Còn tân tổng thống F. D. Roosevelt được đánh giá là thắng cử nhờ những dự kiến canh tân kinh tế táo bạo trong bối cảnh kinh tế Mỹ đang suy sụp lại chưa có cơ sở pháp lý để chấp hành những giải pháp cách tân này.
Thế là ngày 23-1-1933, Quốc hội Mỹ đã họp khẩn cấp để phê chuẩn nhân tố bổ sung thứ XX của Hiến pháp pháp luật lại ngày nhậm chức của Tổng thống và Phó tổng thống mới đắc cử là ngày 20-1, chấm dứt nhiệm kỳ của tổng thống cũ sớm hơn.
 |
| Tổng thống George W. Bush tuyên thệ nhậm chức trước Chánh án William Rehnquist để trở thành Tổng thống thứ 43, tham gia ngày thứ Bảy 20-1-2001, trước sự chứng kiến của bà xã Laura, con gái Barbara và hiền thê chồng người tiền nhiệm Bill và Hillary Clinton - Ảnh: AFP |
Lễ "phong vương" to lớn
Tổng thống mới sẽ nhậm chức tại thủ đô Washington D.C trong một buổi lễ hoành tráng mang không khí lễ hội công ty tham gia gần trưa ngày 20-1 với sự chứng kiến store ngàn cư dân.
Nơi Tổng thống tuyên bố nhậm chức là Capitol Hill - trụ sở Quốc hội Mỹ. Sau khi tuyên thệ trước Chánh án Tối cao và cuốn Kinh thánh, vị nguyên thủ nhiệm kỳ mới của nước Mỹ sẽ đọc một bài thổ lộ nhậm chức trước quần chúng.
Sau đó, Tổng thống và gia đình sẽ rời Capitol Hill về Nhà Trắng - nơi họ sẽ sống và làm việc trong bốn năm sắp đến. Người địa phương sẽ đứng hai bên đại lộ Pensylvania để vẫy chào tân Tổng thống.
Lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ có qui định tầm thường về qui trình công ty từ hàng trăm năm. Nhưng mỗi lễ nhậm chức của từng tân Tổng thống cũng có ít phổ biến chi tiết khác nhau.
Tổng thống đầu tiên của nước Mỹ George Washington là vị Tổng thống độc nhất vô nhị tổ chức lễ nhậm chức ở nhì thị trấn là New York và Philadelphia (trong khi các Tổng thống khác chỉ có một lễ).
|
Tổng thống đoản mệnh vì nói dài Tổng thống William Henry Harrison cho tới nay vẫn giữ kỷ lục là người có bài thổ lộ nhậm chức dài nhất với 8.445 từ. Không chỉ vậy, có vài tài liệu nghĩ rằng bài diễn thuyết quá dài được đọc dưới trời mưa giàn giụa của lễ nhậm chức vào ngày 4-3-1841, còn ông Harrison thì nhất quyết không che ô, không lùi lễ nhậm chức cũng chẳng rút ngắn bài diễn văn theo lời khuyên của đa dạng người - là cỗi nguồn khiến ông bị cảm lạnh, sưng phổi nặng rồi khuất sau đó một bốn tuần, biến thành vị tổng thống tại nhiệm ngắn nhất trong lịch sử nước Mỹ |
Còn trong các nhiệm kỳ Tổng thống cách đây không lâu, ngoài bài diễn từ nhậm chức được dư luận chờ đón, những thông tin như những anh hùng nhiều người biết đến nào sẽ hình thành tại lễ nhậm chức, ca sĩ nào sẽ hát chào mừng, Đệ nhất phu nhân mặc như thế nào, váy áo của nhãn hiệu nào… cũng được bàn tán rộng rãi, tốn không ít giấy mực của truyền thông nước Mỹ.
Chuyển giao quyền lực
Trong khoảng thời điểm từ khi báo cáo người đắc cử tới khi tân Tổng thống chính thức nhậm chức, ví như không hề là tái cử nhiệm kỳ 2 (như Tổng thống Obama), Tổng thống cũ vẫn là người đảm trách bổn phận quản lý non sông tuy không còn quyền lực lớn như trước.
 |
| Ông Barack Obama đặt tay lên phiên bản Kinh thánh tuyên thệ nhậm chức tham gia ngày 20-1-2009 - Ảnh: Reuters |
Thời kỳ chuyển giao quyền lực giữa Tổng thống cũ và mới cũng có luật quy định rõ ràng và thường diễn ra êm đẹp, có sự phối phù hợp giữa nhì bên, nhất là nếu cả hai cùng một chính đảng. Trong trường thích hợp khác đảng phái, việc nối tiếp các công tác, chế độ sẽ có sự đứt đoạn ít đa dạng.
Từ thời điểm nhì 04 tuần từ khi thắng cử đến khi nhậm chức, tân Tổng thống và gia đình đã được đặt dưới sự bảo vệ đặc biệt của mật vụ theo hình thức dành cho Tổng thống.
Tổng thống thắng cử cũng sẽ tham gia vào vài hoạt động, đa số là không chính thức, dịch vụ cho quá trình chuyển giao quyền lực. Tân tổng thống cũng mở đầu được cập nhật các tin tức tình báo trong khoảng CIA và các công ty bình an non sông.
Tuy nhiên ưu tiên lớn nhất của tân Tổng thống lúc này là các hoạt động sẵn sàng cho mở bán nội các, những cuộc gặp gỡ, hiệp thương, đi lại cho các địa điểm cốt yếu sẽ được báo cáo sau lễ nhậm chức.
Trong thời điểm này, về cơ bản Tổng thống đương thứ sẽ không còn các lễ nghi ngoại giao chính thức nữa (mời các nguyên thủ tới thăm, doanh nghiệp các sự kiện lớn, không đi thăm chính thức cấp nhà nước…). Nhưng tổng thống có thể tiếp tục thúc đẩy những việc đang làm dở dang trong hoạt động đối nội, kể cả can dự tới chế độ.
Tuy nhiên kết quả sẽ phụ thuộc phổ thông vào sự ủng hộ của Quốc hội Mỹ (Thượng viện và Hạ viện). Đồng thời Tổng thống tại chức cũng phải xem thêm quan niệm, trao đổi với Tổng thống trúng cử để có sự ủng hộ.
Khiến gì khi có tình huống nguy cấp?
Do nhiệm kỳ và việc chuyển giao quyền lực Tổng thống Mỹ đã được quy định bằng luật nên giữa Tổng thống mới và Tổng thống cũ thường phải có sự phối phù hợp nhất mực, nhất là trước các yếu tố khẩn cấp của tổ quốc.
Thời điểm năm 2008 khi ông Obama đang chờ chuyển giao từ ông George W. Bush là một Chẳng hạn tiêu biểu. chậm triển khai là thời điểm nước Mỹ đang trong quá trình khủng hoảng kinh tế. Ông Bush trong những ngày cuối cùng ở Nhà Trắng muốn duyệt một gói vay khẩn cấp 350 tỉ đô la để giải cứu một vài nhà băng.
Ý tưởnrg này của ông Bush đã nhận được sự nhất trí của ông Obama dù chưa chính thức nhậm chức. Ông Bush đã trình ý tưởnrg này ra Quốc hội và được chuẩn y để thực thi ngay sau đó. Việc triển khai chiến lược cứu trợ nguy cấp này tiếp diễn được thi hành sau khi ông Obama lên nắm quyền.
Đến Tổng thống Obama, khi xong xuôi nhiệm kỳ, ông cũng lại đứng trước một điều gần giống: ngừng thi côngĐây là Hiệp nghị đối tác làm ăn xuyên Thái Bình Dương (TPP). Cho đến thời gian này, ông Obama vẫn đang kiên trì thực hiện cam đoan của chính mình, nỗ lực xúc tiến việc trình TPP lên Quốc hội Mỹ trước khi mãn nhiệm.
Quyết định duyệt dĩ nhiên sẽ dựa vào tham gia Thượng viện và Hạ viện Mỹ nhưng thái độ của Tổng thống mới thắng cử sau ngày 8-11 sẽ đóng vai trò quan trọng đối với TPP.
Ông Obama sẽ phải đọc thêm quan niệm của Tổng thống đắc cử Donald Trump: TPP muốn được phê duyệt phải được Tổng thống mới ủng hộ.
Xem tại: váy ngủ xuyên thấu
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét